Sterilitet ili infertilitet – koja je razlika i kada treba potražiti pomoć?

Saznajte koja je razlika između steriliteta i infertiliteta, kada treba započeti ispitivanja i koje su mogućnosti lečenja.

Sterilitet ili infertilitet – postoji li razlika?

Kada par ne uspeva da ostvari trudnoću, najčešće se kaže da ima „problem sa sterilitetom“. Međutim, da li je to isti pojam kao infertilitet? Iako se u svakodnevnom govoru često koriste kao sinonimi, u medicini između njih postoji određena razlika.

Važno je razumeti značenje ovih termina jer oni mogu uticati na način na koji se tumači dijagnoza, planiraju pregledi i započinje lečenje.

Šta je infertilitet?

Infertilitet predstavlja nemogućnost ostvarivanja trudnoće nakon 12 meseci redovnih, nezaštićenih seksualnih odnosa kod žena mlađih od 35 godina. Kod žena koje imaju 35 ili više godina, dijagnostika se preporučuje već nakon šest meseci bezuspešnih pokušaja.

To ne znači da trudnoća nije moguća, već da je potrebno utvrditi postoji li uzrok koji otežava začeće.

Infertilitet može biti:

• ženski,
• muški,
• kombinovani (kada oba partnera imaju određene faktore),
• neobjašnjeni (idiopatski), kada se uprkos ispitivanjima ne pronađe jasan uzrok.

Prema procenama, muški faktor učestvuje u oko 40–50% slučajeva infertiliteta, zbog čega se dijagnostika uvek sprovodi kod oba partnera.

Šta je sterilitet?

U svom izvornom medicinskom značenju, sterilitet označava trajnu ili potpunu nemogućnost prirodnog začeća usled nepovratnog uzroka.

Takve situacije mogu uključivati:

• urođeno ili hirurško odsustvo materice,
• obostrano uklanjanje jajnika,
• određene slučajeve trajnog oštećenja ili odsustva jajovoda,
• potpuni izostanak stvaranja spermatozoida kod muškarca, kada ne postoji mogućnost njihovog dobijanja.

Međutim, u Srbiji i regionu termin sterilitet se veoma često koristi kao opšti naziv za probleme sa plodnošću, pa ćete ga čuti i kada se zapravo misli na infertilitet.

Koji problemi najčešće uzrokuju sterilitet kod žena?

Zašto se danas češće koristi termin infertilitet?

Savremena reproduktivna medicina daje prednost terminu infertilitet, jer on ne podrazumeva trajnu nemogućnost roditeljstva.

Naprotiv, veliki broj uzroka može se uspešno lečiti ili kontrolisati.

U zavisnosti od dijagnoze, trudnoća se može ostvariti:

• spontano nakon lečenja osnovnog uzroka,
• uz stimulaciju ovulacije,
• intrauterinom inseminacijom (IUI),
• vantelesnom oplodnjom (IVF),
• drugim metodama asistirane reprodukcije.

Zbog toga dijagnoza infertiliteta ne predstavlja kraj mogućnosti za ostvarivanje trudnoće.

Koji su najčešći uzroci infertiliteta?

Kod žena su najčešći uzroci:

• poremećaji ovulacije,
• sindrom policističnih jajnika (PCOS),
• endometrioza,
• smanjena ovarijalna rezerva,
• neprohodni jajovodi,
• poremećaji rada štitaste žlezde ili hormonski disbalans.

Kod muškaraca najčešći uzroci uključuju:

• smanjen broj spermatozoida,
• slabiju pokretljivost spermatozoida,
• abnormalan oblik spermatozoida,
• varikokelu,
• hormonske poremećaje,
• genetske faktore.

Na plodnost oba partnera mogu uticati i godine života, gojaznost, pušenje, prekomerno konzumiranje alkohola, hronične bolesti i pojedini lekovi.

Kada treba započeti ispitivanja?

Obratite se ginekologu ili specijalisti za humanu reprodukciju ukoliko:

• trudnoća nije nastupila nakon godinu dana redovnih nezaštićenih odnosa (ako je žena mlađa od 35 godina),
• trudnoća nije nastupila nakon šest meseci pokušavanja (ako je žena starija od 35 godina),
• menstrualni ciklusi nisu redovni ili izostaju,
• postoji dijagnoza endometrioze ili PCOS-a,
• žena je imala operacije na jajnicima ili jajovodima,
• muškarac ima abnormalan spermogram ili bolesti koje mogu uticati na plodnost.

Što se ranije započne dijagnostika, veće su šanse da se uzrok pronađe i adekvatno leči.

Iako se termini sterilitet i infertilitet često koriste kao sinonimi, infertilitet je precizniji izraz koji opisuje otežano ostvarivanje trudnoće nakon određenog perioda pokušavanja. Sterilitet, u užem medicinskom smislu, odnosi se na trajnu nemogućnost prirodnog začeća.

Najvažnije je zapamtiti da dijagnoza infertiliteta ne znači da trudnoća nije moguća. Savremena medicina danas raspolaže brojnim dijagnostičkim i terapijskim mogućnostima koje velikom broju parova omogućavaju da ostvare roditeljstvo.

Stres savremenog života primarni faktor neplodnosti?